Thoughts and opinions on Greece's economy, society, politics, foreign trade

Όπως είναι γνωστό, οι εξαγωγές δεν ήταν ποτέ μεταξύ των δυνατών πλευρών της ελληνικής οικονομίας. Δυστυχώς, αυτό αποδείχτηκε περίτρανα με την οικονομική κρίση που διέρχεται η χώρα.

Σύμφωνα με τις υποσχέσεις και τις προσδοκίες των ειδικών, η λεγόμενη εσωτερική υποτίμηση θα οδηγούσε στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και αυτό θα είχε σαν αποτέλεσμα την αύξηση των εξαγωγών. Η αύξηση των εξαγωγών θα συνέβαλλε στην αύξηση του ΑΕΠ με αποτέλεσμα την ταχύτερη έξοδο από την κρίση και την επάνοδο στην κανονικότητα.

Αυτό συνέβη πράγματι σε άλλες χώρες της Ευρωζώνης που είχαν την ίδια ή παρόμοια μοίρα με αυτή της Ελλάδας. Έτσι, οι εξαγωγές της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας, ενώ σημείωσαν κάμψη το 2008, το 2009 άρχισαν να ανακάμπτουν και διατηρούν έκτοτε ανοδική πορεία.

Βέβαια, η ανταγωνιστικότητα είναι μια σύνθετη υπόθεση. Είναι συνάρτηση μιας σειράς παραγόντων, μεταξύ των οποίων ίσως από τους πιο σημαντικούς είναι και το εργατικό κόστος. Υπάρχουν όμως και πολλοί άλλοι, εξ’ίσου ή και λιγότερο σημαντικοί. Θα πρέπει και αυτοί οι άλλοι παράγοντες να συνεισφέρουν θετικά για να επιτευχθεί ο στόχος της ανάπτυξης των εξαγωγών.

Ένας από τους άλλους αυτούς παράγοντες είναι το τεχνολογικό επίπεδο των παραγόμενων στην χώρα προϊόντων. Δυστυχώς, η ελληνική παραγωγή δεν χαρακτηρίζεται για την ενσωμάτωση ιδιαίτερα υψηλής τεχνολογίας. Μέχρι τώρα τουλάχιστον τα ελληνικά προϊόντα είναι κατά κανόνα χαμηλού έως μέσου τεχνολογικού επιπέδου. Τέτοια προϊόντα όμως προσφέρονται από άπειρες άλλες προελεύσεις, ώστε να επικρατεί εξοντωτικός ανταγωνισμός στις διεθνείς αγορές.

Και σαν να μην έφθανε αυτό, οι ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις είναι, στην μεγάλη πλειοψηφία τους, μικρομεσαίου μεγέθους με σοβαρές ελλείψεις σε θέματα οργανωτικής, χρηματοοικονομικής και γενικότερης υποδομής. Ταυτόχρονα και η εφαρμογή σύγχρονου μάρκετινγκ είναι σε μεγάλο βαθμό ανύπαρκτη. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι το συγκριτικό πλεονέκτημα των ελληνικών εξαγόμενων προϊόντων να περιορίζεται στην χαμηλή τιμή.

Η τιμή είναι ο ευκολότερος τρόπος απόκτησης συγκριτικού πλεονεκτήματος, όχι όμως οπωσδήποτε και ο πιο αποτελεσματικός. Σε κάθε περίπτωση πάντως, αυτό το ίδιο συγκριτικό πλεονέκτημα χρησιμοποιούν και όλες οι άλλες χώρες που προσφέρουν χαμηλής τεχνολογίας προϊόντα και ταυτόχρονα για διάφορους λόγους διαθέτουν πολύ χαμηλό εργατικό κόστος, πράγμα που δεν συμβαίνει από πολλού στην χώρα μας.

Η λύση βρίσκεται λοιπόν στην παραγωγή προϊόντων υψηλής τεχνολογίας. Πως όμως θα γίνει αυτό; Κατά την γνώμη μου υπάρχουν δύο τρόποι. Ή να αναπτύξουμε τα προϊόντα αυτά μόνοι μας, μέσα από έρευνα και ανάπτυξη (R&D) δική μας ή να τα αποκτήσουμε μέσα από προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων.

Ο πρώτος τρόπος, μολονότι πραγματοποιήσιμος, αφού ικανοί Έλληνες ερευνητές και γενικά επιστήμονες αφθονούν τόσο στα ελληνικά ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα όσο και στο εξωτερικό, θα απαιτήσει σημαντικό χρόνο, αφού θα χρειασθεί ισχυρή πολιτική βούληση και ευρεία συναίνεση για να δημιουργηθεί το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο για βασική, όσο και εφαρμοσμένη έρευνα σε απ’ευθείας σύνδεση με την βιομηχανία και την παραγωγή. Επιτυχημένα παραδείγματα άλλων χωρών προς μελέτη υπάρχουν πλείστα όσα. Αποκαλυπτικό είναι το παράδειγμα του Ισραήλ (βλ. παρακάτω προτεινόμενο για ανάγνωση άρθρο).

Ο δεύτερος τρόπος έγκειται στην προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων. Ωστόσο, όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι για να μπορέσουμε να προσελκύσουμε άμεσες ξένες επενδύσεις πρέπει να αλλάξουν ακόμα πολλά στην χώρα, ώστε να αποκτήσει το απαιτούμενο θεσμικό, οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο που θα είναι ελκυστικό για τους ξένους επενδυτές. Πρέπει να γίνουμε ρεαλιστές και να ξεφύγουμε από νοοτροπίες του τύπου «δεν θα γίνουμε Ιρλανδία».

Αντίθετα, το παράδειγμα της Ιρλανδίας αρκεί για να πεισθεί κανείς για την αποτελεσματικότητα των άμεσων ξένων επενδύσεων στην οικονομική ανάπτυξη και την ανάπτυξη των εξαγωγών. Ένα άλλο ισχυρό παράδειγμα αποτελεί η Τσεχία, στην οποία, κατά την 15ετία μετά τις αλλαγές στο πολιτικό καθεστώς, εισέρευσαν πάνω από 70 δισ. δολάρια άμεσες ξένες επενδύσεις, σε κλάδους όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, η πληροφορική, τα ηλεκτρονικά, η ηλεκτροβιομηχανία, οι κατασκευές μηχανών κ.ά. Και όλα αυτά σχεδόν χωρίς χρηματοοικονομικά κίνητρα.

Η Ιρλανδία, όπως είναι γνωστό, έπεσε στην δίνη της κρίσης λόγω ανοιγμάτων των τραπεζών της και όχι λόγω δημοσιονομικών προβλημάτων ή προβλημάτων στο ισοζύγιο πληρωμών, όπως η Ελλάδα. Ήδη όμως λόγω της ύπαρξης παραγωγικού δυναμικού υψηλής τεχνολογίας χάρη στις άμεσες ξένες επενδύσεις, οι εξαγωγές της ανέκαμψαν και βοήθησαν στην επάνοδο στην κανονικότητα.

Κατά την γνώμη μου δεν υπάρχει πραγματικό δίλημμα μεταξύ των δύο τρόπων ανάπτυξης υψηλών τεχνολογικά προϊόντων. Και οι δύο μπορούν και πρέπει να συνυπάρξουν. Άλλωστε, μεταξύ τους υπάρχει μεγάλη αλληλεξάρτηση. Ο ένας χρειάζεται και ταυτόχρονα βοηθάει τον άλλο.

Γιάννης Παπαδημητρίου

http://www.capital.gr/Articles.asp?id=2172083

Comments on: "Εξαγωγές και Τεχνολογία" (2)

  1. Γιάννη,
    Ωραία αυτά που γράφεις θα ήθελα μόνο παρατηρήσω ότι σε Εθνικό επίπεδο έχουμε σοβαρές ιδιομορφίες που αναστέλλουν μία διέξοδο που θα είχαν σοβαρές πιθανότητες επιτυχίας.
    Παρά το γεγονός ότι είμαι συνταξιούχος ασχολούμαι και προσπαθώ να αναπτύξω δραστηριότητα στον τομέα πληροφορικής με σημαντικό ποσοστό ελληνικής προστιθέμενης αξίας τόσο στο βασικό προϊόν όσο και στις υπηρεσίες που το συνοδεύουν.
    Παρά το γεγονός ότι το προϊόν και η δραστηριότητα είναι αποδεδειγμένη και θα μπορούσε να αποβεί προσοδοφόρο για την επιχείρηση και τους εργαζόμενους με την ενίσχυση μίας εξαγωγικής δραστηριότητας που θα κάλυπτε σε σημαντικό βαθμό την απώλεια που προκαλεί η σημερινή κρίση δεν φαίνεται να βοηθά το σημερινό φορολογικό και επενδυτικό πλαίσιο.
    Απλώς αναρωτιέμαι τι επενδυτικό κίνητρο θα μπορούσε να υπάρξει όταν μία εξαγωγική επιχείρηση μικρομεσαίου μεγέθους φορολογείται με ποσοστό 26% πλέον φόρο αλληλεγγύης, προείσπραξης φόρου βάσει κερδών προηγουμένου έτους, που μπορεί να φτάνουν το ποσοστό φόρου στο 60%;
    Επίσης ανεξάρτητα από αυτά τα ποσοστά προστίθεται η έλλειψη ρευστότητας και η τελευταία ελπίδα στήριξης που θα μπορούσε να είναι η δυνατότητα αξιοποίησης χρηματοδοτικών προγραμμάτων από την Ευρωπαϊκή ένωση τύπου ΕΣΠΑ κλπ δεν συμπεριλαμβάνει δαπάνες απαραίτητες των εξαγωγικών δραστηριοτήτων όπως συμμετοχή σε εκθέσεις, έξοδα ταξιδιών και προβολής κλπ.
    Μετά κατηγορούμε τους επιχειρηματίες που φοροδιαφεύγουν με την δημιουργία υπεράκτιων επιχειρήσεων η με την μεταφορά των παραγωγικών μονάδων σε χώρες χαμηλότερου κόστους.
    Με την παρατήρηση αυτή δεν προφασίζομαι ότι παρέχω μία λύση η δικαιολογία στους φοροδιαφεύγοντες απλώς προτρέπω για μία συζήτηση που θα πληροφορεί καλύτερα τους ενδιαφερόμενους, είτε αυτοί είναι επαΐοντες στα θέματα η επιχειρηματίες μικρομεσαίων επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν παρεμφερή προβλήματα.
    Νίκος Κούζος

    Like

    • Νίκο,

      Σ’ευχαριστώ που διέθεσες τον χρόνο να μου γράψεις τις παρατηρήσεις σου.

      Εγκρίνω και επαυξάνω (όπως λέγαμε κάποτε και στο στρατό) αυτά που γράφεις. Συμφωνώ απόλυτα μαζί σου. Άλλωστε, όπως θα πρόσεξες, στο γραπτό μου μιλάω για την ανταγωνιστικότητα ότι “είναι συνάρτηση μιας σειράς παραγόντων”, εννοώντας προφανώς και αυτούς που αναφέρεις εσύ, αλλά και πολλούς άλλους, όπως π.χ. γραφειοκρατία, απεξάρτηση από κάθε είδους στρεβλώσεις στην οικονομία και προ παντός απομάκρυνση από μια νοσηρή νοοτροπία εναντίον της επιχειρηματικότητας που δυστυχώς επικρατεί ακόμα σήμερα στις κρατικές υπηρεσίες αλλά και μεταξύ πολλών συμπολιτών μας.

      Πιο κάτω στο κείμενό μου κάνω λόγο “ότι όλοι αυτοί οι παράγοντες θα πρέπει να συνεισφέρουν θετικά για να επιτευχθεί ο στόχος της ανάπτυξης των εξαγωγών”.

      Δεν ήθελα όμως να επεκταθώ σε όλο το φάσμα του προβλήματος. Σε αυτό το κείμενο τουλάχιστον, ήθελα απλά να εστιάσω στο τεχνολογικό επίπεδο γιατί θεωρώ ότι πρόκειται για κομβικής σημασίας ζήτημα για την μετεξέλιξη της ελληνικής οικονομίας από μια οικονομία χαμηλού τεχνολογικού επιπέδου βιομηχανικών, ιδιαίτερα, σε μια οικονομία ανώτερου τεχνολογικού επιπέδου προϊόντων, τα οποία θα ενσωματώνουν περισσότερα συγκριτικά πλεονεκτήματα, ώστε με αυτά να μπορούν να “στέκονται” τα προϊόντα μας με περισσότερες αξιώσεις στις διεθνείς αγορές.

      Θα έχεις σίγουρα σημειώσει ότι τελευταία γίνεται πολύς λόγος για καινοτόμα προϊόντα. Σε σεμινάρια, συνέδρια ή με άλλες αφορμές διάφοροι ειδικοί και επίσημοι μιλούν για εξωστρέφεια της οικονομίας που μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από την δημιουργία καινοτόμων προϊόντων, εννοώντας προϊόντα που θα προκύψουν από έρευνα και ανάπτυξη (R&D) των ερευνητών και επιστημόνων μας. Εγώ υποστηρίζω ότι θα μπορούσαν και να εισαχθούν με άμεσες ξένες επενδύσεις.

      Το εγχείρημα δεν είναι εύκολο. Αν διαβάσεις το άρθρο για το Ισραήλ που αναφέρω στο γραπτό μου θα δεις ότι οι Ισραηλινοί χρειάσθηκαν γύρω στα 30 χρόνια για να μετατρέψουν την οικονομία τους από κυρίως αγροτική στην οικονομία του σημερινού υψηλού τεχνολογικού επιπέδου που έχουν σήμερα.

      Όπως αντιλαμβάνεσαι κάτι τέτοιο μπορεί να επιτευχθεί μόνο με αντίστοιχο σχεδιασμό, πράγμα που προϋποθέτει προ παντός ισχυρή πολιτική βούληση.

      Φιλικά,
      Γιάννης Παπαδημητρίου

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Tag Cloud

%d bloggers like this: